De legitieme portie – recht op een erfenis voor wie onterfd is

Een overlijden is één van de pijnlijkste gebeurtenissen in het leven – zeker wanneer het een directe naaste betreft. Uiteraard wilt u zich in zo’n situatie liever niet druk maken om zoiets als de erfenis. Toch is het belangrijk om dit op tijd af te handelen. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat uw ouders u om wat voor reden dan ook niets hebben nagelaten, terwijl er misschien wel bezittingen zijn die u graag van hen zou overerven. Ook wanneer uw ouders in hun testament hebben laten vastleggen u niets na te laten, heeft u nog altijd recht op de zogenaamde ‘legitieme portie’.

Hoe hoog is de legitieme portie?

Om te beginnen kan de legitieme portie alleen bestaan uit geld. Die fraaie antieke klok of de familiejuwelen kunt u dus niet opvorderen op basis van de legitieme portie. Maar hoe hoog is zo’n legitieme portie dan precies? Dit wordt berekend aan de hand van de volgende stappen:

  • De waarde van de nalatenschap wordt berekend
  • Er wordt vastgesteld op welk percentage van de erfenis de legitimaris recht zou hebben wanneer er geen testament zou zijn
  • Dit percentage wordt gehalveerd

Ten eerste wordt dus de totale waarde van de erfenis berekend. Hiervoor worden alle bezittingen en giften verrekend met nog openstaande schulden. Het bedrag dat overblijft is het bedrag dat verdeeld wordt onder de erfgenamen. Hierbij is het wel belangrijk om op te merken, dat het gaat om de waarde van goederen op het moment van overlijden. Eventuele waardestijgingen of -dalingen worden dus niet meegerekend. De tweede stap is het uitrekenen van het erfdeel waarop de erfgenaam recht zou hebben wanneer er geen testament zou zijn geweest. In zo’n geval wordt de nalatenschap evenredig verdeeld over de echtgenoot en eventuele kinderen van de overledene. Heeft de erflater dus een partner en drie kinderen, dan zou elk van hen een kwart krijgen. Om tenslotte tot de legitieme portie te komen moet dit percentage nog eens worden gehalveerd. Wie dus in het voorbeeld een kwart zou krijgen bij het ontbreken van een testament, heeft ook wanneer er een testament is nog altijd recht op één achtste van de erfenis. Ook belangrijk om te beseffen, is dat alles wat de erfgenaam wél via het erfrecht verkrijgt, in mindering wordt gebracht op het bedrag dat men volgens de legitieme portie krijgt. Dit geldt normaal gesproken ook wanneer de erfgenaam zulke giften verwerpt.

Opeisen

Een bekend gezegde in de juristenwereld is dat recht hebben iets anders is dan recht krijgen. In andere woorden; ook al heeft u volgens de wet misschien recht op een bepaald bedrag, u zult wel actie moeten ondernemen om dit ook daadwerkelijk te krijgen. Zo moet u vaak binnen een bepaalde termijn laten weten aanspraak te maken op de legitieme portie. De wet stelt een termijn vast van vijf jaar na het overlijden van de erflater, maar de nabestaanden kunnen u ook een ‘redelijke termijn’ geven om te reageren. Over wat ‘redelijk’ is lopen de meningen natuurlijk uiteen, maar zo’n redelijke termijn kan veel korter zijn dan de wettelijke vijf jaar. Hoewel er geen formele eisen zijn over hoe u kenbaar moet laten maken de legitieme portie op te eisen, is het aan te raden dit schriftelijk te doen en te richten aan de nabestaanden, de notaris of de vereffenaar. Voor verdere vragen kunt u kijken op legitieme.info en  legitieme.info. Op de website van Brenner Advocaten vindt u tevens de contactgegevens van dit advocatenkantoor, dat vestigingen heeft in Amsterdam, Maastricht, Almere en Groningen.